Lộ trình cấm xe máy chạy nhiên liệu hóa thạch tại Việt Nam: Bước ngoặt cho thị trường xe máy Việt

Hà Nội, Việt Nam – Tháng 7/2025

Lộ trình dự kiến của Việt Nam nhằm loại bỏ dần xe máy chạy xăng trước năm 2030 đang chuẩn bị làm thay đổi căn bản thị trường xe máy của quốc gia này, đánh dấu một bước chuyển quyết liệt sang xu hướng điện hóa và di chuyển xanh tại một trong những nước phụ thuộc xe máy nhất Đông Nam Á.

Chính sách thay đổi lớn
Theo dự thảo kế hoạch đang được Bộ Giao thông Vận tải và chính quyền Hà Nội thảo luận, việc đăng ký mới xe máy chạy xăng có thể bị hạn chế dần ngay từ năm 2025, tiến tới cấm hoàn toàn tại các đô thị lớn như Hà Nội và TP.HCM vào năm 2030. Động thái này là một phần trong chiến lược quốc gia rộng lớn hơn của Việt Nam nhằm đạt mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Biến động thị trường và cơ hội mới
Với hơn 5 triệu xe máy chỉ riêng tại Hà Nội và hơn 50 triệu xe trên toàn quốc, chính sách này được xem là dấu mốc lịch sử đối với ngành ô tô – xe máy Việt Nam. Các thương hiệu lớn như Honda, Yamaha, SYM – vốn lâu nay chiếm lĩnh phân khúc xe xăng – sẽ chịu áp lực lớn phải chuyển đổi sang các dòng xe điện (EV).

Ngược lại, các nhà sản xuất xe điện trong nước như VinFast và PEGA được dự báo sẽ hưởng lợi lớn từ sự chuyển dịch này. Các chuyên gia phân tích dự đoán doanh số xe máy điện sẽ tăng vọt, với khả năng xe hai bánh chạy điện sẽ chiếm hơn 50% số đăng ký mới vào năm 2030.

Cuộc đua hạ tầng
Sự chuyển đổi này cũng đòi hỏi đầu tư mạnh mẽ vào cơ sở hạ tầng sạc điện. Chính phủ dự kiến sẽ có chính sách khuyến khích các doanh nghiệp tư nhân và nhà nước phát triển các trạm đổi pin, trạm sạc và nền tảng di chuyển thông minh. Các chuyên gia trong ngành nhận định nếu hạ tầng không được triển khai nhanh chóng, người tiêu dùng sẽ e ngại vì lo lắng về phạm vi hoạt động (“range anxiety”) và sự tin cậy.

Tác động tới người tiêu dùng
Dù nhận thức về phương tiện điện đang gia tăng, nhiều người Việt vẫn còn thận trọng do chi phí mua xe điện cao hơn, lo ngại về tuổi thọ pin và mạng lưới bảo dưỡng còn hạn chế. Các nhà hoạch định chính sách đang cân nhắc các hình thức trợ giá, miễn/giảm thuế và ưu đãi cho người dùng xe điện (ví dụ: ưu tiên vào trung tâm thành phố) để khuyến khích sớm chuyển đổi.

Các ông lớn gọi xe công nghệ như Grab, Be, Gojek… cũng được kỳ vọng sẽ điện hóa đội xe của mình nhằm đáp ứng cam kết ESG và các yêu cầu mới của chính phủ, qua đó có thể trở thành nhân tố thúc đẩy mạnh mẽ quá trình chuyển đổi.

Chuyển mình của toàn ngành
Không chỉ ảnh hưởng đến doanh số bán xe, toàn bộ chuỗi cung ứng – từ nhà sản xuất động cơ đến đơn vị bảo trì, sửa chữa – sẽ phải tái cấu trúc. Các kỹ năng cơ khí truyền thống có thể dần nhường chỗ cho các kỹ năng mới về điện tử, phần mềm và chẩn đoán pin. Các doanh nghiệp linh kiện trong nước sẽ phải chuyển đổi nhanh nếu muốn tiếp tục tồn tại.

Triển vọng tương lai
Quá trình chuyển đổi khỏi xe máy xăng ở Việt Nam không chỉ là thay đổi về công nghệ, mà còn mang tính kinh tế – xã hội sâu sắc. Nếu được thực hiện tốt, lộ trình này có thể thúc đẩy đổi mới sáng tạo, thu hút đầu tư xanh và đưa Việt Nam trở thành quốc gia dẫn đầu khu vực về xe máy điện hai bánh.

Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng thành công chỉ đến nếu có một lộ trình minh bạch, triển khai từng bước, sự hợp tác chặt chẽ giữa nhà nước và doanh nghiệp, cũng như hỗ trợ chủ động cho cả người tiêu dùng lẫn các ngành công nghiệp truyền thống trong quá trình thích ứng với bối cảnh mới.

The Editors: Pearl Chan

Editorial Department