Cuộc cách mạng thanh toán số của Việt Nam: Một thập kỷ chuyển đổi
Từng được xem là nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào tiền mặt, Việt Nam đã trải qua một sự chuyển đổi đáng kể trong lĩnh vực thanh toán trong thập kỷ qua. Sự chuyển hướng sang giao dịch kỹ thuật số không chỉ thể hiện sự thay đổi trong thói quen tiêu dùng mà còn phản ánh xu hướng phát triển kinh tế số rộng lớn hơn.
Theo dữ liệu gần đây, hầu hết các dịch vụ ngân hàng cơ bản tại Việt Nam hiện có thể được truy cập qua các kênh kỹ thuật số. Trong thương mại điện tử, tỷ lệ thanh toán bằng tiền mặt đã giảm mạnh từ 66% năm 2014 xuống còn 34% năm 2024. Trong bán lẻ truyền thống, thanh toán điện tử tăng trưởng bùng nổ hơn nữa — từ chỉ 3% năm 2014 lên 38% năm 2024.
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam báo cáo sự tăng trưởng ấn tượng trên các nền tảng giao dịch điện tử chính:
- Thanh toán qua internet tăng 89%
- Thanh toán qua di động tăng vọt 116%
- Thanh toán dựa trên mã QR tăng mạnh 185%
Những con số này nhấn mạnh sự tiến bộ nhanh chóng của Việt Nam hướng tới một hệ sinh thái tài chính ưu tiên kỹ thuật số. Các chuyên gia nhận định rằng sự chuyển đổi này phản ánh sự phát triển rộng lớn hơn của đất nước thành một nền kinh tế dựa trên công nghiệp và dịch vụ, tạo nền tảng thuận lợi cho tiến bộ công nghệ và đổi mới.
Để hỗ trợ sự chuyển đổi này, Chính phủ Việt Nam đã ban hành Nghị định số 94/2025/NĐ-CP vào ngày 29 tháng 4 năm 2025, thiết lập một khung thử nghiệm pháp lý cho ngành ngân hàng. Nghị định này cho phép thử nghiệm có kiểm soát các sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh tài chính mới sử dụng các giải pháp công nghệ tài chính (FinTech), tập trung vào ba lĩnh vực chính:
- Hệ thống chấm điểm tín dụng
- Chia sẻ dữ liệu thông qua API mở
- Cho vay ngang hàng (P2P), với các biện pháp bảo vệ pháp lý được áp dụng
Khung pháp lý này được kỳ vọng sẽ thúc đẩy đổi mới đồng thời quản lý các rủi ro tiềm ẩn, cung cấp cho cả các tổ chức tài chính truyền thống và các startup FinTech một môi trường để thử nghiệm và phát triển.
Hành trình số hóa của Việt Nam cũng đang được định hình bởi ba sáng kiến lớn:
- Tăng cường cơ sở hạ tầng pháp lý để hỗ trợ tài chính số
- Thúc đẩy áp dụng công nghệ tại các ngân hàng và công ty tài chính để nâng cao trải nghiệm người dùng
- Phát triển văn hóa tiêu dùng am hiểu kỹ thuật số với mức độ tiêu dùng hỗ trợ công nghệ ngày càng tăng
Khi Việt Nam tiếp tục quá trình chuyển đổi số toàn diện, đất nước này đang nhanh chóng trở thành một trung tâm năng động cho đổi mới FinTech ở Đông Nam Á. Chương tiếp theo trong sự phát triển tài chính của Việt Nam không chỉ không dùng tiền mặt — mà còn dường như không có giới hạn.